Navnegransking

For fyrste gong ligg det føre ei større landsomfattande undersøking av fornamnsmotar på 1900-talet. Materialet, som går frå 1900 til 1. jan. 1975, er inndelt i tre periodar: I (1900?24), II (1925?49) og III (1950?74). Det er lagt særleg vekt på å undersøke endringar i namnemønsteret frå periode til periode. I denne samanhengen er omgrepet markørnamn sentralt. Eit markørnamn er eit namn som endrar seg markant i popularitet frå éin periode til den neste. Det er to typar av markørnamn ? ned-namn og opp-namn. Døme på ned-namn frå periode I til II er Adolf og Borghild, mens Kjell og Tove er opp-namn i den same fasen. Eit sentralt funn er at det er mykje større endringar i namnemønsteret for kvinnenamna enn mannsnamna, og forfattaren gjer greie for grunnar til dette. Når det gjeld innlånte namn, viser det seg at tyske namn går tilbake, t.d. Adolf og Rudolf, mens engelske namn, særleg mannsnamn, har hatt sterk framgang utover på 1900-talet, t.d. Ronald, Kennet, Roger, Tommy, Ronny. Også namn innlånte frå Danmark og Sverige har ein markant auke, t.d. Bodil, Helle, Mette - Ulla, Elin, Jøran, Ørjan. Den språklege strukturen i namna har endra seg mykje på 1900-talet. I periode II går såleis lange namn sterkt tilbake, t.d. Kornelius, Emanuel, Karoline, Antonie, mens namn med berre éi staving er i vinden, t.d. Bjørg, Unn, Bjørn, Pål. I periode II er det også ein klar auke for tostava namn på -e ? både i kvinnenamn og mannsnamn, t.d. Tone, Lise, Grete, Venke ? Terje, Tore, Jarle. I periode III kjem det så ein ny generasjon av slike namn, t.d. Bente, Hanne, Hege, Hilde, Tone ? Rune, Frode, Are, Ståle. For kvinnenamna kan det i somme tilfelle stillast opp par der namnet på -e kjenst "moderne" og det tilsvarande på -a "gammaldags", t.d. Hilde - Hilda. I denne boka kjem forfattaren også inn på ein del metodiske spørsmål i samband med namneundersøkingar.Gulbrand Alhaug er professor i nordisk språkvitskap ved Universitetet i Tromsø.

Utgitt i samarbeid med Stedsnavnkomiteen i Kjose under medvirkning av Astrid Johnsen og Gudveig Henryette Aaby

Denne boka gjør rede for nærmere 2000 stedsnavn fra Kjose i Larvik kommune, storparten innsamlet av Stedsnavnkomiteen i bygda i åra 1985-1990.

ved Margit Harsson

Kåre Hoel (1922-1989), professor ved det tidligere Institutt for namnegransking ved Universitetet i Oslo, arbeidet med navn i Østfold fra 1950 og til sin død, og var den fremste kjenneren av stedsnavn i fylket. Verket bygger på den tradisjonelle uttalen av navnene, et rikt utvalg av eldre navneformer og på grundige topografiske studier. Hoel utgav i 1985 Studier over bustadnavn i Østfold og har ellers skrevet en rekke navnevitenskapelige artikler.

ved Margit Harsson

Kåre Hoel (1922-1989), professor ved det tidligere Institutt for namnegransking ved Universitetet i Oslo, arbeidet med navn i Østfold fra 1950 og til sin død, og var den fremste kjenneren av stedsnavn i fylket. Verket bygger på den tradisjonelle uttalen av navnene, et rikt utvalg av eldre navneformer og på grundige topografiske studier. Hoel utgav i 1985 Studier over bustadnavn i Østfold og har ellers skrevet en rekke navnevitenskapelige artikler.

ved Margit Harsson

Boka om bustadnavn i Askim er bind 6 i et verk som etter hvert vil omfatte alle kommuner i Østfold. Verket er en sterkt utvidet og revidert utgave av Oluf Ryghs Norske Gaardnavne (bind 1 Smaalenenes Amt, 1897). Rygh begrenset seg i all hovedsak til navn på matrikkelgårdene, men nå er også navn på andre eldre bebyggelser tatt opp til drøfting, samtidig som gårdsnavnene gis en fyldig behandling ? både språklig og kulturhistorisk.Kåre Hoel (1922-1989), professor ved det tidligere Institutt for namnegransking ved Universitetet i Oslo, arbeidet med navn i Østfold fra 1950 og til sin død, og var den fremste kjenneren av stedsnavn i fylket. Verket bygger på den tradisjonelle uttalen av navnene, et rikt utvalg av eldre navneformer og på grundige topografiske studier. Hoel utgav i 1985 Studier over bustadnavn i Østfold og har ellers skrevet en rekke navnevitenskapelige artikler.

ved Margit Harsson

Bustadnavn i Østfold, Idd, er bind 8 i et verk som etter hvert vil omfatte alle kommuner i Østfold. Verket er en sterkt utvidet og revidert utgave av Oluf Ryghs Norske Gaardnavne (bind 1 Smaalenenes Amt, 1897). Rygh begrenset seg i all hovedsak til navn på matrikkelgårdene, men nå er også navn på andre bebyggelser tatt opp til drøfting, samtidig som gårdsnavnene gis en fyldig behandling - både språklig og kulturhistorisk.

Er Nidaros, Kaupang eller Trondheim det eldste namnet på byen Trondheim? Byen har offisielt heitt Trondheim sidan 6. mars 1931, heitte Nidaros frå 1.1.1930 og Trondhjem i hundreåra før. Den store namnestriden på 1920-talet var ikkje minst ein strid om opphav og alder på namna. Roger Lockertsen analyserer i denne avhandlinga den faglege argumentasjonen for og imot namna og namneformene. Han finn at Trondhjems-tilhengaren, professor Didrik Arup Seip konkluderer på sviktande grunnlag, og at Nidaros-forkjemparen, professor Gustav Indrebø har mykje rett. Men dei tek begge feil i teorien om eit ­paveleg namneskifte på byen i 1172.

Lockertsen har gått til originalkjeldene, nylese dei og dessutan funne nye mellomalderkjelder til å kunne bestemme alderen på bynamnet Nidaros. Etter studiar av handskrifter med norske bynamn i Vatikan-arkivet, Firenze, Leiden og Det Kongelige Bibliothek i København konkluderer han med at Nidaros er eldste bynamnet.

Roger Lockertsen er førsteamanuensis i nordisk språkvitskap ved Universitetet i Stavanger. Han har forska i og publisert innafor emne som språkhistorie, dialektar og normativ grammatikk. Denne avhandliga blei forsvart for dr.philos.-graden ved Universitetet i Bergen 8.9.2006.

ISBN 978-82-7099-469-4, 268 sider, heftet
Format: 17x24 cm, vekt: 0,43 kg, publiseringsår: 2007

Se innhold her.

The XE.com Universal Currency Converter

Nøvn austa åsen er ei sterkt utvida og revidert utgåve av kapittelet «Østre Slidre Herred» i Oluf Ryghs Norske Gaardnavne IV2. Gaardnavne i Kristians Amt. Anden Halvdel, utgjeve av A. Kjær i 1902. Medan Rygh og Kjær med nokre få unntak berre drøfta namna på matrikkelgardane, er i denne boka òg namn på andre bustader tekne med, samstundes som gardsnamna vert grundigare analyserte ? både språkleg og kulturhistorisk. Namnetolkingane byggjer på eldre, tradisjonell uttale, eit stort tilfang eldre skriftformer, opplysningar frå lokalkjende heimelsfolk og på namnevitskapleg og lokalhistorisk litteratur. Tom Schmidt er dr. philos. og professor i namnegransking ved Institutt for lingvistiske og nordiske studium, Universitetet i Oslo. Omslagsbilete: Utsyn mot Heggibygde og Slettefjellet. Foto: Tor Harald Skogheim.

I det store fylket Hedmark er det ei mengd sjøar, tjørner og lokar. Namna på dei er emnet for denne boka. Ho gjev oversyn over allmenne tilhøve ved innsjønamna i fylket og oversyn over namna i kvart namn i alfabetisk rekkje. Her kan ein lesa om namn som Avlamptjørna, Femunden, Fløgsjøen, Harptjernet, Hestotjørna, Møkeren, Nugguren, Næra, Sjusjøen, Stubbandtjørna, Skjølungen, Åmetatjørna og om ei mengd andre namn frå A- til Å-. Uttale og skriftformer blir nemnde, og det blir drøft korleis namna kan tolkast. Boka byggjer på kart- og terrengstudiar, på granskingar i arkiv og ymis litteratur og på samtaler med folk frå heile Hedmark. Dette bandet om Hedmark er nr III i ei rekkje. Band I og II tok for seg Oppland og Buskerud. Dei var skrivne av Gustav Indrebø og kom ut i mellomkrigstida.

Boka Namneskiftet Kristiania - Oslo er ein studie av prosessen som førte til at den norske hovudstaden frå 1. januar 1925 fekk att det gamle namnet Oslo. Dette namneskiftet har i ettertid blitt framstilt som eit ukontroversielt og populært tiltak. Men saksdokument og avisartiklar frå perioden då spørsmålet var oppe til debatt, viser at det slett ikkje var allmenn semje om at byen skulle skifta namn. I boka blir det sett nærare på kvifor kravet om namneskifte kom opp, og korleis striden om namnet på byen arta seg. Stadnamnstrid aktiviserer haldningar til namn og språk, og boka tek for seg ein del sentrale emne som knyter seg til namn som symbol. Det blir også gått inn på dei påståtte estetiske kvalitetane eller manglane til namna, og den politiske konteksten namnestriden gjekk føre seg innanfor, blir nærare analysert.Åse Wetås, f. 1972, er cand.philol. frå Universitetet i Oslo. Boka Namneskiftet Kristiania - Oslo er ei lett omarbeidd utgåve av hovudfagsoppgåva hennar i nordisk språk.